Son yıllarda LGBTİ+’lara yönelik ayrımcılık, nefret söylemi ve hedef gösterme pratiklerinde kaygı verici bir artış yaşanmaktadır. Bu tür pratikleri mümkün kılan siyasal iklim, iktidarın ideolojik/politik tercihleri ve bu tercihler sonucunda gerçekleştirdiği ayrımcı, kutuplaştırıcı söylem ve uygulamalarından beslenmektedir. Bu durum LGBTİ+’ları hem kamusal alanda hem de temel hak ve özgürlüklerini kullanma süreçlerinde sistematik baskı ve hak ihlallerine daha açık hâle getirmektedir.
LGBTİ+’ların kamusal alanda görünürlüklerini sağlamak, haklarını korumak ve geliştirmek amacıyla düzenledikleri barışçıl toplantı ve gösteriler mülki idare amirleri tarafından sistematik biçimde yasaklanmakta, kolluk görevlilerinin engelleme, müdahale ve dağıtma pratiklerine maruz bırakılmaktadır.
Bu yasaklar ve müdahaleler sonucunda LGBTİ+’lar işkence ve diğer kötü muamele niteliği taşıyan uygulamalara maruz kalmakta, başta ifade, toplantı ve örgütlenme özgürlükleri ile kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı olmak üzere temel hak ve özgürlükleri ciddi ve ağır şekilde ihlal edilmektedir. Dahası cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılık temelinde gerçekleşen, cezalandırma, korkutma ve sindirme pratikleriyle hak sahibi eşit yurttaşlar olmaktan çıkarılmakta, toplum dışına itilmektedirler.
LGBTİ+’ların var olma ve görünürlük kazanma mücadelesinde önemli bir yer tutan Onur Ayı etkinlikleri sırasında son yıllarda yukarıda sözü edilen ihlaller yaygınlık, yoğunluk ve sistematiklik bakımından ayrı bir boyut kazanmıştır. Nitekim TİHV Dokümantasyon Merkezi tarafından hazırlanan, 2026 yılı Onur Ayı etkinlikleri sırasında yaşanan ihlallerine yönelik bu bilgi notu, söz konusu örüntüyü tüm çıplaklığı ile ortaya koymaktadır.
Bilgi notu, TİHV Dokümantasyon Merkezi tarafından her gün taranan gazete, haber ajansı ve internet sitesi haberlerinden ve TİHV’in ilişki ağından edinilen bilgilerden yararlanılarak hazırlanan “Günlük İnsan Hakları Raporları”ndan derlenmiştir. Dolayısıyla hakikatin ancak bir bölümünü yansıtmaktadır.
2026 Onur Ayı etkinlikleri sırasında mülki idare amirleri ve diğer yetkililerin eylem, etkinlik ve erişim yasakları, kolluk görevlilerinin müdahaleleri/engellemeleri ve diğer idari tedbirler sonucunda yaşanan hak ihlalleri aşağıdaki gibidir:
- Kolluk güçleri ve/veya özel güvenlik birimleri tarafından 4 ayrı kentte gerçekleştirilen en az 7 müdahale sonucunda toplamda en az 143 kişi işkence ve diğer kötü muamele niteliğindeki uygulamalara maruz bırakılarak keyfi biçimde gözaltına alındı.
- Pankart astıkları gerekçesiyle haklarında soruşturma açılan en az 3 kişi gözaltına alındı. 1 kişi polisteki ifade işlemlerinden sonra, 2 kişi ise sevk edildikleri sulh ceza hakimliği tarafından adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
- Haber takibi yapan en az b gazeteci keyfi biçimde gözaltına alındı.
- Mülki idare amirleri tarafından Onur Ayı kapsamında yapılacak tüm eylem ve etkinlikler, 1’i il (İzmir), 5’i ilçe (2 kez Beyoğlu, 2 kez Kadıköy ve Kuşadası) genelinde olmak üzere, 1 ile 15 gün arasında değişen sürelerle en az 6 kez yasaklandı.
- En az 8 kişi hakkında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi kapsamında “hukuka uygun olarak verilen emre aykırı davranmak” gerekçesiyle idari para cezası verildi.
- LGBTİ+ ve kadın örgütleri ile aktivistlere ait en az 86 sosyal medya hesabına ve LGBTİ+ odaklı en az 13 uygulama ve platforma erişim engeli getirildi.
- Onur Yürüyüşü sırasında gözlemci olan 1’i baro başkan yardımcısı olmak üzere toplam 6 avukat hakkında soruşturma başlatıldı.
- En az 1 üniversitede LGBTİ+’ları hedef alan fobik ve ayrımcı panel düzenlendi.
Çalışmayı indirmek için burayı tıklayınız.