DOKÜMANTASYON MERKEZİ

Türkiye İnsan Hakları Vakfı Dokümantasyon Merkezinin çalışma amacı, insan hakları ihlallerinin izlenerek düzenli raporlar ile kamuoyuna iletilmesi, insan hakları ihlallerinin önlenmesi ve Vakfın güncel hak ihlalleri karşısında alacağı tutumun belirlenmesi için gerekli bilgi altyapısını oluşturmaktadır. Dokümantasyon merkezi TİHV’nin kuruluşuyla birlikte faaliyete geçmiştir. Dokümantasyon projesi çerçevesinde,

  • Asli olarak insan hakları ihlallerine ilişkin yıllık raporlar hazırlanır;
  • İnsan hakları ihlalleri ile ilgili olarak basın, İHD Genel Merkez ve şubeleri, demokratik kitle örgütleri, insan hakları savunucuları ile çeşitli kişi ve kaynaklardan toplanan ve arşivlenen bilgiler ile günlük, yıllık, özel raporlar başlıkları altında Türkiye’deki hak ihlalleri raporlaması çalışması yapar;
  • Raporlar Türkçe ve İngilizce olarak kamuoyuna aktarılır;
  • İhtiyaç duyulduğunda Türkiye’nin içinde bulunduğu koşullara bağlı özel raporlar ve bilgi notları hazırlanır. Şimdiye kadar gerek TİHV ortamına gerek başka kurumlara sayısız özel raporlar hazırlanmıştı. 14 Haziran 2009’da hazırlanan PVSK Raporu kamuoyunda büyük yankı uyandırmış, PVSK’nin değiştirilmesiyle artan işkence ve yargısız infazlar konusunda farkındalık yaratılmıştır.
  • Yıllık raporlara temel oluşturmak ve gündemi daha rahat izlemek amacıyla aylık raporları sadece tablo şeklinde hazırlanır;
  • Günlük raporlar Türkçe ve İngilizce olarak vakfın web sitesinde yayınlanmakta ve isteyenlere ücretsiz olarak e-posta grubu üzerinden de verilir;
  • Dokümantasyon projesi kapsamından merkezin bir diğer önemli işi ise “bilgilendirme”dir. Hemen her gün büyük elçiliklerin, ilköğretimden yüksek lisansa kadar öğrencilerin ve yurt dışındaki insan hakları kuruluşlarını Türkiye’de yaşanan insan hakları ihlalleri konusunda bilgilendirir;
  • Merkezimiz ayrıca yabancı heyetlerle yapılan toplantı ve görüşmelerde bilgilendirme sorumluluklarını da üstlenir.

Peki insan hakları ihlallerinin dokümantasyonu ne işe yarar?

İnsan haklarının korunmasına yönelik önemli bir strateji olan insan hakları ihlallerinin ortaya çıkarılması ve sistematik olarak raporlanması özgürlüklerin geliştirilmesinde önemli bir rol oynar. Ayrıca insan hakları ihlallerinin raporlanması;

  • Geçmiş ihlallerin açığa çıkarılması, sorumlularının cezalandırılması ve insan haklarını ihlal etmenin bedelinin ağırlaştırılmasına yardımcı olur;
  • İnsan hakları ihlalleri raporları, ihlallerin ne derece sistematik olduğunu gösterir ve önleme çalışmalarında izlenecek yola da ışık tutar;
  • Raporlar, siyasi, yasal ve idari düzenlemelere ilişkin taleplerin meşruiyeti için önemli bir zemin oluşturur;
  • Ayrıca, tekil olayların toplamının kamuoyu önüne çıkarılması, devletler tarafından sürekli öne sürülen “ihlallerin münferit olduğu ve yetkililerin kişisel hatalarından kaynaklandığı” savına karşı da önemli bir dayanak oluşturur;
  • Önemli sorun alanlarını dolayısıyla öncelikli yoğunlaşılması gereken noktaları göstermesi itibariyle raporlar, bir bakımdan da, yetkililer ve konu üzerinde çalışan hükümet dışı örgütlerin gelecekteki çalışmaları için “öneri” niteliği de taşır;
  • İhlallerin yerel ve uluslararası kamuoyunda gerçekçi bir biçimde ortaya konulması hak arayanların değişik düzeylerdeki (yerel mahkemeler, AİHM, iltica başvuruları) mücadelesine katkı sunar;
  • Raporlar, bir ülkedeki insan haklarının genel durumunun ortaya çıkarılmasının yanı sıra, insan haklarını alanında çalışan kişi ve örgütlere destek sunar (örneğin, TİHV raporları, birçok ulusal ve uluslararası insan hakları örgütleri tarafından önemli bir referans kabul edilmektedir) Hazırlanacak alternatif veya “gölge” raporlar için temel bir başvuru kaynağı olarak kullanılabilirler.
  • Raporlama işlerinin yanı sıra yürütülen ihlal göstergelerini belirleme çalışmaları da alanda çalışan gazeteci, hukukçu ve ihlalleri izleyen diğer insan hakları örgütleri için bir çerçeve sunar.